Stichting Castraatje Online

Virusziekte bij de kat

Feline Infectieuze Peritonitis (Fip)

Dierenkliniek Ermelo, tekst : B.J. Carrière, dierenarts.

Virussen zijn micro - organismen die voorkomen bij mens en dier en bepaalde ziekten kunnen veroorzaken. Bekende voorbeelden van ziekten veroorzaakt door een virus zijn griep en aids. Voor veel virussen geldt, dat ze diersoortspecifiek zijn, dat wil zeggen dat ze meestal maar bij één diersoort ziekte kunnen veroorzaken. Wel komen vergelijkbare ziekten voor bij verschillende diersoorten, die dan vaak veroorzaakt zijn door virussen die familie van elkaar zijn, maar als het ware verschillende jasjes dragen. Zo komt aids voor bij o.a. mens en kat, maar het kan niet overgedragen worden van mens op kat of andersom.

Bij de kat komen diverse virale ziekten voor. Sommige virussen kiezen speciaal voor een bepaald orgaan, bijvoorbeeld de luchtwegen, terwijl andere door het hele lichaam schade kunnen aanrichten. Daarbij worden deze ziekten makkelijk gecompliceerd door infecties met bijvoorbeeld bacteriën, omdat ze in belangrijke mate het afweersysteem van het dier aantasten. Op deze manier kan hetzelfde virus een wisselend ziektebeeld veroorzaken bij verschillende katten. Het kan dan erg moeilijk worden om de diagnose te stellen. Een voorbeeld hiervan is Fip : feline infectieuze peritonitis. Toch wordt hier geprobeerd iets meer duidelijkheid te scheppen over deze ziekte, die bij vele kattenliefhebbers wel bekend zal zijn van naam.

Wat is Fip ?

Letterlijk staat Fip voor feline infectieuze peritonitis. Feline wil zeggen van de kat, infectieus wil zeggen veroorzaakt door een infectie of besmetting. Peritonitis is een ontsteking van het buikvlies. Dit klinkt nog niet zo ingewikkeld, maar dit is een typisch voorbeeld van een virus dat zich absoluut niet beperkt tot één orgaan en buikvliesontsteking is dan ook maar één van de vele mogelijke gevolgen van een infectie met het Fip - virus. Daarbij is het niet zo dat iedere kat met Fip een buikvliesontsteking heeft, wat eigenlijk erg tegenstrijdig klinkt. Maar de naamgeving heeft te maken met de eerst ontdekte gevallen van Fip. Het virus dat Fip veroorzaakt is een coronavirus, een bepaalde groep virussen met overeenkomstige eigenschappen. Er bestaan vele soorten coronavirus, als het ware familieleden met een verschillend jasje. Het is geen zeldzaam virus, maar het komt vrij algemeen voor en niet uitsluitend bij de kat. Doordat het virus zich bij het vermeerderen steeds wat anders aan kan kleden, kan er een variant ontstaan die Fip kan veroorzaken. Sommige varianten zijn onschuldig, andere kunnen bijvoorbeeld diarree veroorzaken.

Hoe ziet Fip eruit ?

Hier is een heel scala aan antwoorden op te geven. De klassieke en eerst bekende vorm is de zogenaamde natte vorm met buikvliesontsteking. Bij de ontsteking wordt er vocht gevormd dat zich ophoopt in de buikholte, waardoor de kat er zwanger uit gaat zien, terwijl de rug juist mager kan worden. Een vergelijkbare situatie kan ontstaan in de borstholte, waardoor de kat benauwd wordt. Er blijft immers steeds minder ruimte voor de longen over om zich goed te ontplooien. Naast deze natte vorm is er een droge vorm, waarbij ook ontstekingen ontstaan maar zonder vochtproductie. Deze ontstekingen kunnen de nieren betreffen, waardoor deze uiteindelijk niet goed meer functioneren. Ook de hersenen kunnen ontstoken raken, waardoor het gedrag van de kat gaat veranderen. Deze droge vorm is minder duidelijk dan de natte vorm, hij gaat vaak gepaard met vage klachten zoals koorts, verminderde eetlust en vermageren. Fip komt voornamelijk voor bij jonge dieren, met name tussen de 6 en 24 maanden leeftijd. Dit sluit niet uit dat oudere of jongere dieren er vatbaar voor zijn.

Wat te doen met een kat met Fip ?

Het is een groot probleem om bij katten met Fip de diagnose te stellen. Er zijn virusziekten waarbij een titer bepaald kan worden, zoals bijvoorbeeld bij (katten)aids. Er wordt dan gekeken of er antistoffen in het bloed aanwezig zijn. Als dat zo is dan is het zeker dat het virus in het lichaam aanwezig is of is geweest. Het probleem met FIP is dat het schuldige virus zo veel op de onschuldige coronavirussen lijkt dat de antistoffen die er gevormd worden niet van elkaar te onderscheiden zijn. Met andere woorden een hoge titer (een grote hoeveelheid antistoffen) is geen bevestiging voor de ziekte Fip andersom is het wel zo dat een dier zonder antistoffen in ieder geval geen Fip heeft. De diagnose kan eigenlijk niet met 100 % zekerheid gesteld worden, maar wel zeer waarschijnlijk worden gemaakt door meerdere onderzoeken ( verschillende bloedonderzoeken, aanprikken van het buikvocht, röntgenfoto borstholte ) naast elkaar te leggen en door andere oorzaken uit te sluiten.

Wat zijn de vooruitzichten ?

Helaas is het antwoord hierop kort, de vooruitzichten voor een kat met Fip zijn slecht. Het vocht verwijderen uit de borst - of buikholte heeft geen zin, want het wordt weer nieuw aangemaakt. De ontsteking remmen lukt soms tijdelijk, maar het virus en daarmee dus de oorzaak van de ziekte is niet te bestrijden. Behandelingen blijven dus hooguit gericht op het brengen van verlichting voor de kat, maar geen genezing.

Voorkomen is beter dan genezen

De antistoffen die het lichaam aanmaakt zijn er op gericht de ziekteverwekker te elimineren. Bij Fip is het echter zo dat deze antistoffen complexen vormen die juist de schade aanrichten, ze veroorzaken dus eigenlijk het ziektebeeld. Een vaccinatie, waarbij je het lichaam stimuleert om antistoffen aan te maken heeft bij Fip dus juist een averechts effect ! Doordat het virus makkelijk van gedaante wisselt is de ziekte niet zeer besmettelijk. Maar aan de andere kant staat het risico van de onschuldige varianten die kunnen overgaan in de Fip - variant. Deze onschuldige coronavirussen kunnen uitgescheiden worden met de ontlasting en daarom is hygiëne zeer belangrijk, met name in huishoudens met meerdere katten. Verder kan het overgedragen worden van moeder op kitten, dus bij verdenking is het niet verstandig te fokken met de kat. Mogelijk roept bovenstaand verhaal vragen bij u op, neem dan contact op met uw dierenarts.